مقاطع آغشته (Smear Slide):
تقريباً همه زمينشناسان كار با مقاطع نازك را تجربه كردهاند. فرايند تهيه اين مقاطع تا اندازهاي وقتگير بوده و نياز به صرف هزينه نيز دارد. اما شايد ندانيد كه مقاطع ديگري نيز به خصوص در علم رسوبشناس كاربرد دارند كه تهيه آنها تنها در چند دقيقه امكانپذير بوده و تقريباً هزينهاي ندارند! تعجب نكنيد! اين مقاطع را مقاطع آغشته مينامند.
مقطع آغشته لايهاي از رسوبات ناپيوسته است كه بر روي لايه شيشهاي (لام) قرار گرفته و جهت مطالعات ميكروسكوپي مورد استفاده قرار ميگيرد. اين مقاطه ابزاري توانمند در مطالعات پتروگرافي ميباشند (با اين وجود تقريباً در ايران تهيه نميشوند!). اين مقاطع جهت تعيين تركيب كانيشناسي، منشأ، شكل و اندازه ذرات و بررسي ميكروفسيلها مناسب ميباشند. در مواردي مانند مطالعات مغزههاي رسوبي كه نياز به تهيه توالي مقاطع است، مقاطع آغشته از توانمندترين ابزارها ميباشند. از ديگر قابليتهاي اين مقاطع آن است كه اين مقاطع را در نورهاي مختلف و حتي با بينوكولر ميتوان مطالعه نمود!
طرز تهيه يك مقطع آغشته:
1- لام خود را شمارهگذاري نماييد. از آنجا كه مقطع آغشته در چند دقيقه آماده ميگردد، به سرعت تعداد زيادي از آنها را خواهيد داشت. پس اين كار را در ابتدا انجام دهيد.
2- اگر به صفحه داغ (Hot plate) دسترسي داريد، آن را روشن كنيد. اگر نداريد از چراغ مطالعه هم ميتوانيد استفاده كنيد. اگر به هيچ يك دسترسي نداريد مهم نيست. تنها چند دقيقه شما تبديل به حدود نيم ساعت خواهد شد.
3- لام خود را با آب يا الكل تميز نماييد. خصوصاً توجه نماييد كه برادههاي شيشهاي بر روي لام باقي نماند.
4- مقدار بسيار كمي (بسيار كم) از رسوب خود را در يك سمت لام قرار دهيد. اين مقدار بايد بسيار ناچيز باشد (نبايد رسوب بر روي اسلايد صفحه تيرهاي تشكيل دهد. به عبارت ديگر رسوب بايد تنها يك لايه باشد و ذرات بر روي هم قرار نگيرند). اگر نياز به مطالعه مقدار زيادي رسوب داريد از چند مقطع استفاده كنيد.
5- دو قطره آب يا الكل به رسوب اضافه كنيد. اگر رسوب شما حاوي مواد آلي است، بهتر است از آب استفاده كنيد و در صورتي كه در رسوب تبخيريها وجود دارند بهتر است كه از الكل استفاده نماييد.
6- لام را بروي صفحه داغ، زير نور چراغ مطالعه و يا در هوا قرار دهيد تا خشك گردد. اختلاف تنها در زمان خشك شدن است.
7- مقطع شما آماده است. ميتوانيد آن را با نور طبيعي، پلاريزه و يا بينوكولر مطالعه نماييد. در صورتي كه ميخواهيد مقطع را براي زمان طولانيتري نگهداري نماييد ميتوانيد پس از پايان مطالعه اوليه، قطرهاي چسب مقطعگيري (مانند كانادابالزام) به آن اضافه نموده و سطح مقطع را با لامل بپوشانيد.
8- توجه نماييد كه ميتوانيد با تيمارهاي گوناگون مقاطع مختلفي تهيه نماييد. براي مثال اگر تنها نياز به مطالعه آواريها داريد، ميتوانيد در ابتدا كربناتهاي مقطع خود را با اسيد كلريدريك حل نماييد.
به همين سادگي
وحيد توكلي
