شواهد پتروگرافي حاکي از دگرشكلي دماي بالا در سنگهاي حاشيه توده گرانيتوئيدي لخشك، شمالغرب زاهدان، ايران
علي كنعانيان، مهدي رضائي كهخائي، محسن الياسي، داريوش اسماعيلي
دانشكده زمينشناسي، پرديس علوم, دانشگاه تهران
چکيده
توده گرانوديوريتي لخشك بخشي از نوار گرانيتوئيدي زاهدان-سراوان محسوب ميشود كه در زمان اليگوميوسن به صورت يك توده بيضوي شكل با امتداد شمالغرب-جنوبشرق در داخل رسوبات فليشي ائوسن نفوذ كرده و به همراه سنگهاي ميزبان خود, مجموعاً بخشي از زون جوشخورده سيستان واقع بين دو بلوك لوت و افغان را تشكيل داده است.
سنگهاي حاشيه جنوب و جنوبغربي توده, در امتداد زونهاي برشي موازي با همبري توده كه بيش از 400 متر ضخامت دارند, دستخوش دگرشکلي دماي بالا شدهاند و فابريکهايي نظير ساختارهاي S-C پيدا كردهاند. دگرشکلي اين سنگها در محل همبري با سنگهاي ميزبان, شديد بوده و به سمت داخل توده تدريجاً کاهش مييابد. کانيهاي اوليه ماگمايي نظير پلاژيوکلاز و ارتوکلاز در اين سنگهاي بر اثر تحمل دگرشکلي شكننده دماي بالا، شکسته شده و شکستگي آنها مجدداً با کانيهاي ماگمايي دماي بالا نظير بيوتيت, پتاسيمفلدسپار و کوارتز پر شده است.
بر اساس شواهد زير به نظر ميرسد دگرشکلي اين سنگها در شرايط دمايي بالاي سوليدوس و احتمالاً در حضور مقدار کمي مذاب اتفاق افتاده باشد: 1) پر شدن شکستگي بلورهاي فلدسپار اوليه توسط مجموعههاي دانهريز کوارتز, پتاسيمفلدسپار و بيوتيت. 2) وجود دانههاي کوارتز و فلدسپار در بين کليواژهاي تغييرشکليافته بيوتيت. 3) همرشدي کوارتز و پتاسيمفلدسپار که به طور بخشي جايگزين پلاژيوکلاز شدهاند. 4) حضور بافت گرانوفيري دگرشكل نشده در حاشيه بلورهاي دگرشکل شده ارتوکلاز.
واژههاي کليدي: ريزساخت؛ دگرشکلي؛ فولياسيون؛ تبلور مجدد؛ گرانيتوئيد